Ruminations on the Digital Realm

Jan Stedehouder

Open brief aan de NMa – Onderzoek naar de relatie van het onderwijs met de commerciële software aanbieders

De Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) stelt jaarlijks vast waar haar aandacht in de komende periode naar uit zal gaan. De NMa is natuurlijk het meest geïnteresseerd in die sectoren waar de markt dermate is verstoord dat consumenten en bedrijven niet langer kunnen rekenen op eerlijke concurrentie en bijbehorende prijzen. Eén van die ernstig verstoorde markten is natuurlijk de markt voor desktopcomputers met bijbehorende software. In het zogenoemde consultatiedocument behorende bij de agenda voor 2008 wordt echter met geen woord gerept over deze marktverstoring.

De agenda voor 2008 is echter nog niet definitief vastgesteld en dat maakt het mogelijk om met een gerichte actie te proberen het vraagstuk van machtsconcentraties op het gebied van software naar voren te schuiven. In mijn geval heb ik een brief geschreven die de aandacht vraagt voor de relatie van het onderwijsbestel met commerciële software aanbieders en dan in het bijzonder de gevolgen van de huidige inkooprelaties en de inhoud van het onderwijs.

Ik heb de brief ook online geplaatst op mijn website. Mochten jullie het eens zijn met de strekking van deze brief, voel je dan vrij om jouw steunbetuiging als commentaar toe te voegen. Daarbij heb ik wel een vriendelijk verzoek.

  • Het gaat hier niet om te bepleiten dat Microsoft en Windows-gebaseerde software ‘slecht’ zijn, maar om te bepleiten dat Nederlandse onderwijsinstellingen op alle niveaus hun leerlingen en studenten de vaardigheden bijbrengen om een geïnformeerd en kritisch standpunt in te nemen ten aanzien van het besturingssysteem en de software die zij gebruiken. Het is prettig als de commentaren deze lijn ook vast weten te houden.
  • Het is in dit verband wel interessant om te zien welke onderwijsinstellingen -ondanks de structurele problemen in de markt- die keuzevrijheid bepleiten en ook in het curriculum verwerken. Eventuele voorbeelden mogen ook in de commentaren worden verwerkt. Graag zelfs.
  • Het is heel goed mogelijk dat je nu in het onderwijs werkt en een heel negatieve casus naar voren wilt brengen. Dat mag via de commentaren, maar voel je ook vrij om het direct naar mij te sturen. Dit laatste is relevant als je niet direct jouw naam en de naam van de school online wilt zien staan.

Bedankt voor jullie steun en aandacht. De tekst van de brief is als volgt:

Rotterdam, 15 november 2007

De Nederlandse Mededingingsautoriteit
T.a.v. de heer mr. drs. H.J. Droppers
Postbus 16326
2500 BH Den Haag

Betreft: Agenda 2008

Geachte heer Droppers,

Met belangstelling heb ik kennis genomen van het Consultatiedocument over de NMa agenda voor 2008. Helaas mis ik in de agenda de aandacht voor één van de meest verstoorde markten van dit moment, namelijk de softwaremarkt in relatie tot het onderwijsbestel. In dit schrijven wil ik graag nader ingaan op een aantal signalen die een dergelijke aandacht rechtvaardigen.

Regelmatig duikt in het onderwijs en in het publieke debat de vraag op of het aanvaardbaar is dat commerciële bedrijven onderwijs en onderzoek, dan wel lesmaterialen van reguliere onderwijsinstellingen sponsoren. De discussie spitst zich dan terecht toe op de vraag of de onafhankelijkheid van de onderwijsinstellingen als kenniscentra voldoende gewaarborgd blijft. Een soortgelijke discussie heeft zich recentelijk afgespeeld rond het lespakket dat de overheid heeft samengesteld over de missie in Uruzgan. Onderwijsinstellingen hebben de brede taak haar leerlingen en studenten op te leiden tot kritische, mondige en actieve burgers. Het argument dat sponsoring vanuit commerciële bedrijven nodig is/kan zijn om de kwaliteit van de leeromgeving en/of de leermaterialen te verbeteren wordt in veel gevallen als onvoldoende gezien in het licht van mogelijke ongewenste beïnvloeding van het (toekomstige) koopgedrag van de kinderen, leerlingen en studenten.

Het is dan ook buitengewoon bevreemdend dat deze kritische houding ten enenmale lijkt te ontbreken ten aanzien van de ICT-component in het onderwijs en zelfs in hoge mate afwezig is in ICT-gerichte opleidingen in het MBO en HBO. Er worden nauwelijks vragen gesteld bij de bestaande monocultuur van Windows, Microsoft Office en andere Windows-gebaseerde software, welke weliswaar tegen extreem lage prijzen wordt aangeboden aan organisaties en instellingen in en rond het onderwijs én aan leerlingen en studenten, maar waarbij nog steeds miljoenen aan publieke gelden worden besteed aan het in stand houden van het bijna-monolopie van Windows en Windows-gebaseerde software op de markt voor eindgebruikers.

Op dit moment is het zo dat in de ICT-gerichte opleidingen op MBO en HBO niveau slechts marginaal aandacht wordt geschonken aan alternatieven voor Windows. Deze alternatieven – waaronder Unix, BSD en Linux – hebben een volwaardige plek in de ICT-infrastructuur van bedrijven, maar de komende generaties beheerders -op de verschillende niveaus- zullen niet meer beschikken over de kennis en vaardigheden om hier mee om te gaan. Tegelijkertijd is het zo dat de komende generatie van bestuurders, directieleden, werknemers en consumenten in het huidige onderwijs slechts kennis maken met Windows, Microsoft Office en andere Windows-gebaseerde software. Zo er nog ICT-adviseurs binnen en buiten organisaties zijn die op een gedegen wijze de alternatieven kunnen beoordelen en presenteren, dan nog zullen zij in toenemende mate tegen besluitvormers aanlopen voor ICT gelijk gesteld wordt aan Windows etc. In toenemende mate worden alternatieven in de blinde hoek geduwd.

De HBO lerarenopleidingen besteden aandacht aan de ontwikkeling van ICT-kennis en vaardigheden bij de toekomstige opleiders via het ECDL (het Europees Computerrijbewijs), dan wel via een afgeleide vorm daarvan. De terminologie van het ECDL is weliswaar pakketneutraal geformuleerd, maar de flankerende instructies richting studenten bevatten wel termen als “voor het uitvoeren van de opdrachten dient u gebruik te maken van Word 2003” of “u maakt een Powerpoint presentatie”. Vervolgens worden de studenten verwezen naar Surfspot voor het geval men deze software niet tot zijn/haar beschikking heeft.

Surfspot kan de commerciële software aan studenten aanbieden met 90% korting op de reguliere winkelprijs. Tenminste, zo wordt het geadverteerd. Een citaat van de Surfspot website:

SURFSPOT.NL is dé ICT-webwinkel waar studenten en medewerkers van universiteiten en hogescholen, medewerkers van basisscholen en (ouders van) basisschoolleerlingen officiele software en andere ICT-producten tegen zeer lage prijzen kunnen aanschaffen.

Zodra er een discussie begint over dumping praktijken wordt het argument van stal gehaald, dat de marginale kosten van software vrijwel nihil zijn en dat de prijzen in die zin vrij te bepalen zijn. Dat mag wel zo zijn, maar in het vermarkten van software aan studenten wordt de reguliere winkelprijs gepresenteerd als de werkelijke marktwaarde. Overigens komt de software dan wel regelmatig met de voorwaarde dat na het beëindigen van de studie een nieuwe licentie moet worden gekocht tegen de dan vigerende prijzen. Het effect is derhalve dat na 3 a 4 jaar zwaar gesubsidieerd softwaregebruik en een vrijwel volledige afstemming van de ICT-component van het onderwijs op deze commerciële software een nieuwe groep opleiders de scholen betreedt die geen kennis van of ervaring hebben met alternatieve software.

De scholen zelf kunnen via Surfdiensten en APS ICT diensten eveneens softwarelicenties aanschaffen tegen sterk gereduceerde prijzen. Dat lijkt aantrekkelijk, maar de vraag is in hoeverre scholen überhaupt de keuze hebben om via deze inkoopcentrales alternatieven aan te schaffen. Op dit moment worden scholen vrijwel gedwongen om samengestelde pakketten software (én Windows én Microsoft Office) aan te schaffen. Educatieve uitgevers ten slotte brengen multimediale lesmaterialen op de markt waarvoor het Windows besturingssysteem een vereiste is.

Dus: de opleidingsinstituten voor beheerders en docenten/leerkrachten brengen hun studenten uitsluitend Windowsgerelateerde vaardigheden bij, de onderwijsinstellingen op basis- en middelbaar niveau brengen de kinderen en leerlingen uitsluitend Windowsgerelateerde vaardigheden bij en via handige inkoopcentrales kunnen de toekomstige consumenten tegen sterk gereduceerde prijzen slechts Windowsspecifieke software aanschaffen. En bij dit alles zien wij een beperkte groep commerciële marktpartijen die op deze wijze de toekomstige vraag naar hun eigen software in extreme mate weet te beïnvloeden. Daarmee komt het argument: “wij sluiten in het onderwijs slechts aan bij wat de markt en de samenleving van ons vragen” wel in een ander daglicht terecht. De huidige en toekomstige vraag op de markt is sterk beïnvloed door de verregaande sponsoring van de ICT-componenten in het onderwijs en bij ICT-gerichte opleidingen.

De effecten hiervan zijn natuurlijk door de hele economie voelbaar. Bedrijven en organisaties hebben vrijwel geen andere keuze dan het inrichten van een ICT-omgeving met Windowsspecifieke software. De kosten voor de opleiding van medewerkers zijn al gedragen door het onderwijsbestel, de beheerders kunnen prima uit de voeten met de Windowsspecifieke omgeving. De veel hogere licentiekosten moet men dan maar voor haar rekening nemen. Dat niet alle bedrijven en organisatie dat doen blijkt ook uit de relatief hoge cijfers voor softwarepiraterij in Nederland. Maar goed, de softwarebranche heeft hier haar eigen waakhond voor, de Business Software Alliance, die actief op zoek gaat naar bedrijven die in overtreding zijn. Toevalligerwijze zijn de BSA leden ook de partijen die hun software tegen zwaar gereduceerde prijzen op de onderwijsmarkt zetten.

Een economische praktijk die zo’n sterke negatieve uitwerking heeft op de vrije marktwerking -in dit geval op de softwaremarkt- verdient mijns inziens een nauwkeurig onderzoek en -waar nodig- een actief ingrijpen van de overheid. De inrichting van het onderwijsbestel behoort wellicht niet tot het terrein van de NMa, maar het geheel van inkooprelaties, de invloed van commerciële marktpartijen en de lange termijn effecten van een dergelijke marktverstoring is dat wel.

Met vriendelijke groet,

Jan Stedehouder
Schrijver en columnist

OpenSourceLearning

Advertisements

Single Post Navigation

49 thoughts on “Open brief aan de NMa – Onderzoek naar de relatie van het onderwijs met de commerciële software aanbieders

  1. Jan, een uitstekend betoog. Wordt door mij volledig ondersteund. Ervaar het in de praktijk. Ik moet min of meer voor mijn kinderen Windows aanschaffen en installeren omdat ze anders niet mee kunnen doen met de ‘norm’. Het idee dat ik dan ook nog een office pakket moeten aanschaffen omdat men praat over Word etc. is te gek voor woorden. De overheid ziet steeds meer het belang ik van OpenSource. Het wordt de hoogste tijd om die lijn door te trekken naar het onderwijs.

  2. J.P. van Mechelen on said:

    Beste Jan,

    Een prima verhaal. Hiermee kan de NMa aan het werk! Ook bij ons op school wordt voortdurend gepraat over Word ipv tekstverwerker. Terwijl er zoveel mogelijkheden zijn wordt de ICT beperkt tot Windows. Ook op mijn vraag aan de ICT-ers of ze niet de servers onder Linux wilden gaan draaien werd geantwoord: Nee, dan moeten we teveel nieuwe dingen leren. Terwijl het toch evident is dat servers onder Linux niet elke keer opnieuw opgestart moeten worden, zoals dit half jaar als 4 keer gebeurd is op onze school.

    Verder heeft Nelie Smit-Kroes ook het goede voorbeeld gegeven om de oneerlijke concurrentie te beperken

  3. Helemaal mee eens. Persoonlijk weiger ik gewoon om Windows en Microsoft Office te installeren, en vind ook niet dat mijn school dit van me kan eisen. Tot nu toe is het nog goed gegaan, maar ik vraag me af of ik van mijn kinderen zou kunnen vragen zich niet aan te passen, want het vergt wel extra werk.

  4. Een hele goede actie en brief! Erg benieuwd naar het resultaat.

  5. Thomas de Graaff on said:

    Als student aan de Open Universiteit Nederland ervaar ik dat er beperkingen voor mij zijn om gebruik te maken van kwalitatief aan Microsoft software gelijkwaardige gratis opensource software. Documenten moeten standaard ingeleverd worden in MS word format (.doc), de internetwerkomgeving was lange tijd alleen geschikt voor Internet Explorer, filmpjes zijn in wmf formaat. Aangezien de Open Universiteit zijn studenten niet voorziet in de benodigde software betekend dit een onnodige kostenpost van ongeveer tweehonderd euro. Deze kosten zitten in de benodigde software (Microsoft Windows, Microsoft Office) en dan heb ik het dus nog niet over de hogere eisen die deze software stelt aan de hardware, wat natuurlijk ook nog kosten met zich meebrengt. In veel sectoren van de maatschappij is het strafbaar als iemand je zonder een goed reden tweehonderd euro armer maakt, zo hard zou ik het in dit geval niet willen stellen, maar toch lijkt me dat het mensen opzadelen met zo’n onnodige kostenpost niet zinvol is.

  6. Hans van Hooijdonk on said:

    Mee eens. De mono-cultuur van een besturingssysteem vind ik onbegrijpelijk. Er is (bijna) geen andere dienst, product of markt te bedenken waar dit wordt toegestaan. Zelfs waar het lastig is, b.v. drinkwater, begint een vrije markt te ontstaan. Ook voor vitale systemen, denk aan het spoor, lijkt mij de afhankelijkheid van een monopolist niet wenselijk.

  7. Ronald Verheul on said:

    Ik ben het er helemaal mee eens. Veel succes.

  8. Gerard van Drielen on said:

    Beste Jan,

    Ook ik ben het helemaal met je eens. Ik werk beroepsmatig met OpenVMS en met PASCAL. Mijn kinderen en neefjes en nichtjes, die nog op school zitten, weten niet wat dat inhoudt. Van Linux hebben ze vaag wat gehoord, maar dat vinden ze maar niets. Het zou fijn zijn als op scholen ook aandacht aan alternatieven wordt besteed.

  9. Dit is een reactie van Dennis Krul, achtergelaten op Digiplace.nl:

    Goed geschreven met overtuigende argumenten.

    Ook al zou er maar marginaal aandacht aan alternatieven worden besteed, dan helpt het al bij de bewustwording bij studenten en docenten dat er meer op deze aarde is dan Microsoft.

    Daarnaast moeten mijns inziens de opleidingseisen voor studiemiddelen worden aangepast. Functionaliteit moet altijd het uitgangspunt zijn en dat is vandaag de dag niet het geval.

    Opleidingen eisen dat je documenten maakt in Word en dat je gebruik maakt van Windows. Wat maakt het uit als je je scriptie in LaTeX in vi tikt? Het gaat om het op te leveren produkt: de scriptie. En zo lang die te lezen is door de docent (door bijvoorbeeld te exporteren naar PDF) is er niets aan de hand, toch?

    Ik heb zelf ook een HBO IT opleiding gedaan (en voortijdig mee gestopt) en daar was het verplicht om Java te programmeren met hoe-heet-het-ook-alweer op Windows 95. Het was traag (we hadden maar 64Mb geheugen op een P233MMX laptop), dus was ik op een gegeven moment overgestapt op Linux en gebruikte gewoon vi. Dat werd niet geaccepteerd. Waarom? Ik weet het nog steeds niet. Misschien omdat ze het zelf niet snapten en me dus niet konden controleren? Ze zouden zoiets juist moeten stimuleren, omdat ik zonder syntax checks en helpfuncties toch de opdrachten met succes had voltooid.

    Kortom, ik heb er nog niet eens zo heel veel problemen mee dat er Microsoft en Office worden gebruikt in het onderwijs, maar als ze als eis worden gesteld terwijl daar functioneel totaal geen reden voor is dan gaat het bij mij kriebelen. Zodra studenten hun opdrachten in andere software mogen doen en ze krijgen van hun studiegenoten te horen dat openoffice.org toch echt goedkoper is dan Office 2007 met 90% discount, dan gaan studenten toch voor de gratis oplossing. Tenzij ze natuurlijk een pirate-edition gaan gebruiken, wat volgens mij vandaag de dag nog altijd het meeste wordt gedaan, maar dat terzijde.

    Om mijn betoog af te sluiten: Naast het feit dat alternatieven als UNIX en Linux een goed alternatief zijn geven ze je veel meer de kans de diepte van je computer in te duiken. Ik ben ervan overtuigd dat ICT studenten daardoor veel meer leren over hoe alles daadwerkelijk in elkaar zit. In de praktijk merk ik dat mensen met een Windows achtergrond moeite hebben met het gestructureerd analyseren en oplossen van problemen. Dat is voor niet-ICT studenten natuurlijk geen argument, maar het zijn juist de ICT studenten die de toekomst van de technische infrastructuur in de toekomst gaan bepalen en daardoor een belangrijke rol spelen in de acceptatie van alternatieven.

  10. Pingback: Steun open brief aan Nederlandse Mededingsautoriteit over software in het onderwijs! | Kletskous

  11. Zeer goede actie! Sluit me er helemaal bij aan.

    Op school hoor je te leren hoe de wereld in elkaar steekt en daar horen alternatieve softwarepakketten ook bij. Scholen zouden een bredere kijk en mentale ontplooiing moeten stimuleren in plaats van beperken. Als je eenmaal gaat werken ga je meestal solliciteren bij bedrijven die vragen naar kennis die je tenminste gedeeltelijk al hebt, en als je eenmaal werkt schiet het leren van nieuwe dingen er voor veel mensen (geeks daargelaten 🙂 ) toch al snel bij in.

    Dat betekent dat datgene waar je op school mee in aanraking komt enorm bepalend is voor waar je de rest van je leven mee zult gaan werken. En uit de huidige generatie leerlingen komen de leraren voor de volgende generatie; een keer raden wat deze zullen leren. En zo is het cirkeltje rond.

  12. @Dennis Krul:

    Tenzij ze natuurlijk een pirate-edition gaan gebruiken, wat volgens mij vandaag de dag nog altijd het meeste wordt gedaan, maar dat terzijde.

    Dat is nou juist het probleem – je kunt dat niet zo maar terzijde gooien. Het kan niemand uit mijn klas, zelfs een andere Linux gebruiker, wat schelen dat het goedkoper is en dat piraten illegaal is. Heel frustrerend.

  13. Hele goede actie om de aandacht te richten op dit probleem dat de economie stroperig maakt.

    Hopelijk doet de NMa er ook wat mee dit keer.

  14. Ik ondersteun keuze vrijheid. Het gebruik van MS is niet altijd logisch. Ik begrijp werkelijk niet waarom mensen de open source tegenhangers niet vaker gebruiken. Thunderbird is beter dan Outlook, Firefox beter dan IE, Open Office beter dan Microsoft Office etc.

  15. Een prima initiatief. Het is de hoogste tijd voor de Nederlandse overheid en het onderwijs de dominantie van bepaalde marktpartijen zeer kritisch te bekijken. De burger moet weten wat de mogelijkheden op ICT-gebied zijn en het onderwijs is hiervoor een uitstekend startpunt.

  16. Misschien een idee om hier een petitie van te maken voor zowel de tweede kamer als de NMA? Op http://petities.nl/ zou dat eenvoudig kunnen.

    Vervolgens de petitie aanbieden aan de vaste kamercommissie voor EZ en met een beetje geluk doen zij dan ook nog een duit een het zakje.

    Wij hebben daar een paar jaar geleden goede resultaten mee gehaald:

    http://www.vrijschrift.nl/index2004_html/
    http://www.vrijschrift.nl/softwarepatenten/petitie_ez_commissie

  17. Er zijn meerdere mogelijkheden om aandacht te vragen voor dit punt en het mag ook zeker niet blijven bij een actie richting de NMa alleen.

    Kamerleden zeggen in het item dat ze het petitierecht hoog houden, maar dat de petitie als instrument ze zelden tot actie aanzet. Ook ondergaan ze de rituele ontvangst van petities op dinsdagmiddag lijdzaam, soms levert het wat op, meestal niet.

    http://petities.nl/index.php?go=content&menu=news&content_id=160

  18. Robert de vries on said:

    Bij ons op het werk komen regelmatig via een uitzend bureau studenten een centje bij verdienen om hun studie en onderhoud te kunnen betalen.
    als begeleider komen ze dan ook met mij in contact en dan
    hebben we het ook wel gesprekken over de onkosten die ze hebben, ook wel over hun hardware en software,dan wijs je ze erop dat er ook nog gratis alternatieve zijn, dan staan ze versteld, hebben ze er nooit over gehoord.
    Dit vind ik te gek voor woorden, dat welwillende studenten onnodig op kosten worden gejaagd.

  19. Helemaal mee eens! Prima idee, deze open brief.

  20. Ron Bakker on said:

    Het is compleet van de dolle, dan één bedrijf bijna het monopoly heeft op de gebruikte software.
    Juist in het onderwijs moet bepaald worden, welk pakket het beste is voor welke oplossing.
    Soms zal dat een Microsoft product zijn, maar m.i. zal dit maar in enkele gevallen zijn.

  21. Akke Hoekstra on said:

    Bedankt voor je brief. Het wordt zo langzamerhand tijd dat ook de overheid gaat beseffen dat het niet normaal is dat slechts 1 software-leverancier de onderwijsmarkt lijkt te domineren.

  22. Gandyman on said:

    Zeer goed intiatief.
    Het verbaasd me al heel lang dat de NMA Microsoft zo te werk laat gaan.
    Alleen al het feit dat je Windows verplicht bij een computer moet nemen is al bespottelijk.

    En ik neem even gemakshalve aan dat ook scholen onder deze regeling lijden, dus dat ook zij niet vrij zijn in de keuze van software op hun computers.

    Heel handig van Microsoft want op deze manier blijven zij iedereen hersenspoelen met het feit dat er niets anders op de markt is dan alleen hun product.

    En dus automatisch voorkomen dat, zoals in dit geval, studenten na hun studie met niets anders kunnen werken als met microsoft producten.

    Een vreemd monopolie met verregaande gevolgen waar dus nog steeds niets aan gedaan word.

  23. Helemaal geweldig. Ga zo door!

  24. Ik ondersteun deze petitie van harte (zelf al jaren werkzaam in en voor het onderwijs). Mij bekruipt ook wel eens een onrustig gevoel over dit thema. Onderwijsinstellingen zouden op zijn minst de studenten de ‘complete’ wereld moeten laten zien, en niet alleen de commerciële software. En niet alleen in de IT opleidingen, maar ook in de andere opleidingen. Dus laten ‘ruiken’ aan open source sotware. Dus naast IE ook Firefox, naast MS Office ook OpenOffice, naast Photoshop ook The Gimp, naast MindManager ook FreeMind, naast Outlook ook Thunderbird. En ga zo maar door….

  25. Pingback: Commerciële software in het onderwijs… « Open source en standaarden op de UT

  26. Met toenemende verbazing sta ik als ontwikkelaar en commercieel partner van het Sakai project, een van de grootste E-learning Open Source Software projecten ter wereld, te kijken wat er in Nederland gebeurt. Nergens in de wereld lijkt de macht van de gesloten software bedrijven zo sterk te zijn als in het Nederlandse onderwijs. Waar in de VS, Australie, Zuid Afrika, Engeland en eigenlijk de rest van de wereld Open Source in het onderwijs volledig omarmt wordt en zelfs overheids beleid is lopen we in Nederland massaal te loop bij de(bijna gratis) versie van een gesloten software leverancier. Geen slecht product overigens maar het gaat erom dat er meer is dan alleen de software van een grootheid waar het enige vetrouwen eigenlijk bestaat uit het feit dat we weten waar een knop zit, omdat die daar altijd al heeft gezeten. De Open Source Communitys draaien op volle toeren, samen werking over de hele wereld met klinkende resultaten. Nieuwe economien maken er met hartelust gebruik van en ontwikkelen hun eigen taal versie waarna die weer terug gegeven wordt aan de wereld. een wereld waar op basis van Open Source Software ook geld verdiend kan worden, maar dan wel op basis van een heel ander bedrijfsmodel. Ook voor bedrijven geld dan Open, Open, Open!!!!
    Ik hoop van harte dat deze brief een verschil gaat maken. Bedrijven als de onze, en dat worden er steeds meer, hebben sterk de behoefte aan ontwikkelaars die meer kunnen dan de geijkte paketten, laten we hopen dat we dat soort open minded mensen in de toekomst van de wscholen zien komen, wij zullen ze met open armen ontvangen.

  27. Ik weet niet hoe het in andere landen is maar zou het kunnen dat de macht van de gesloten bedrijven iets te maken heeft met de invloed van organisaties als Surfdiensten en Slim, die gesloten software tegen dumpprijzen in het onderwijs aanbieden? De directeur van Surfdiensten weet of wist kennelijk niet eens wat vrije of open source software is. Hij noemt dit Freeware..

    http://www.rug.nl/cit/organisatie/pictogram/archief/199905-2/interviw.htm

  28. Pokettuk on said:

    Goed initiatief.

    Het meeste en belangrijste is hier al een aantal keer geschreven. Het enige wat ik erop wil zeggen is:
    Democratie: en dat betekent dat je keuzes KAN en (maar nog meer) MAG maken zonder bv een financiele druk van wie dan ook, die vrijheid mis ik voor een heel groot gedeelte.

  29. Uitstekende brief, ik sluit me er volledig bij aan!

  30. Reactie van een werkgever:

    Als werkgever zit ik met de problemen. Studenten kunnen alleen met Windows werken. Wij gebruiken geen Windows. Daarom kost het mij handen vol geld net afgestudeerde werknemers om te scholen.

    Een sollicitant met kennis van Linux op het CV komt er bij ons veel eerder in dan een die alleen van Windows weet.

  31. Lizardmenke on said:

    Zeer mooi initiatief!
    Door open bron zo goed als verborgen te houden en gesloten bron te promoten wordt naar mijn mening de vooruitgang in de weg gestaan.
    vrije keus voor vrije software zou vanzelfsprekend moeten zijn.

  32. Een zeer goed initiatief! Hopelijk neemt men dit ook eens mee.

  33. Winston Glasbeek on said:

    Prima betoog, en helaas volledig juist, zo kreeg ik onlangs een cursus met cd-roms van mijn werkgever met de bedoeling die thuis maar te bestuderen uiteraard gebruikmakend van gesloten software macromedia files, word en powerpoints toestanden enz. Dus antwoord waar blijven de windows en macromedia licenties en wie gaat het voor me installeren (puur principieel natuurlijk). Grootste toestanden einzelganger pas je nu eens aan niemand zeurt alleen jij.
    De grap is dat er verder wel gebruik word gemaakt van open-source applicaties maar dat de link en het belang niet meer word gelegd.
    Prima initiatief dit, en hopelijk word er iets verzonnen dit eenzijdige denken te doorbreken.

  34. Nico Veenkamp on said:

    Beste Jan,

    Ook ik ben van mening dat in ons, door publiek geld gefinancierd, onderwijs veel meer aandacht moet worden geschonken en gebruikt gemaakt moet worden van Open Source software. Niet alleen vanwege het feit dat licenties over het algemeen gratis is maar meer door de achterliggende filosofie waar met name ons onderwijs zeer goed de vruchten van kan plukken en ons zal helpen onze positie in de globale economie kan handhaven en liefst verbeteren.

    Daarom ondersteun ik je initiatief van harte

    Nico Veenkamp

  35. Hoogste tijd dat mensen zich realiseren dat bijvoorbeeld leveranciers-specifiek onderwijs uitermate ongewenst is. De lessen over licht zijn tenslotte ook niet vervangen door “lampen van Philips” en het hoofdstuk over olie niet door “boren met Shell”. Hopelijk dat niet ALLEEN de NMA zich druk gaat maken over de manier waarop het ict-wereldbeeld wordt verankerd bij onze kinderen.En hoe in het onerwijs kennis in hoog tempo verdwijnt in gesloten systemen.En uiteraard het gaat het ook om marktdominantie. Die gaat in veel ict-gevallen heel wat verder dan een fusie van Essent en Nuon. De gegroeide belangenverstrengeling van commercie en onderwijs is ongewenst. Dat hebben we de NMA en vele anderen al meerder keren laten weten. En daar zullen we mee doorgaan! Succes!

  36. Ik weet een goeie actie: laten we met alle scholieren gaan staken!

    😛

  37. Beste Jan,

    Helemaal mee eens. De vergelijking van de drugsdealer die gratis heroïne verstrekt bij het schoolplein vind ik persoonlijk de meest aansprekende! Het is in feite niets anders… alleen deze drug wordt gedoogd.
    Zelf wordt ik dagelijks geconfronteerd met de macht van Microsoft. Hele bedrijven zijn Microsoft minded: automatiserings opleidingen zijn Microsoft gericht en worden gecontroleerd door Microsoft. ICTers kwijlen van een MCSA of MCSE opleiding waarbij de M staat voor…
    Probeer eens een laptop van Acer in te kopen zonder Windows; kan wel, maar de hele procedure om je licentiekosten terug te krijgen is zo omslachtig…
    Kortom, NMA doe iets voordat er niets meer te kiezen valt.

  38. Geweldig iniciatief! Ik ondersteun het van harte! veel succes en als ik iets kan doen om te helpen, doe ik het graag!

    Met vriendelijke groet,
    Sabina Gazic
    PvdA raadslid in Amsterdam

  39. Als aanvulling op de brief een aktie in de UK, gevonden op de website van de EU: http://ec.europa.eu/idabc/en/document/7275/469
    Succes met de actie
    UK: Schools warned off Microsoft software

    Open Source News – 13 November 2007 – United Kingdom – Legal Aspects
    The British educational IT agency Becta is warning schools not to sign licensing agreements with Microsoft. Accusing the company of anti-competitive practises, Becta filed a complaint at the Office of Fair Trading in late October.

    In a statement Becta says it has tried in vain to negotiate with Microsoft to resolve limitations in the educational licenses. The company places limitations on schools, demanding a licence for every PC regardless of whether or not its software is installed. Microsoft applications also creates interoperability difficulties for schools, pupils and parents who wish to use alternatives to Microsoft’s Office suite, including ‘free to use’ alternatives.

    “Our advice to schools in relation to the deployment of Office 2007 remains that schools and colleges should only deploy this software when its interoperability with alternative products is satisfactory. That would necessarily imply effective support by Microsoft of the internationally approved ODF file format.”

    Becta hopes that the complaint at the Office of Fair Trading will step will make Microsoft address the issues. “In the interim, we advice schools not to considering moving to Microsoft’s School Agreement subscription licensing model.”

    According to a news item on the BBC website, Becta had earlier advised schools to increase their use of Open Source software. Becta estimates primary schools can save up to 50 per cent of their ICT costs. For secondary schools the savings are estimated around 20 per cent.

    © European Communities 2007
    Reproduction is authorised provided the source is acknowledged.
    The views expressed are not an official position of the European Commission.

  40. Hans Paijmans on said:

    Hulde!

    …maar… is er al een reactie van de NMA?

    Paai.

  41. Pingback: Gezeur over open source software | Kletskous

  42. Op Livre houdt Geert-Jan van Bussel een pleidooi voor een zorgvuldige en solide invoering van open source en open standaarden bij de uitwerking van het plan Van Heemskerk. Zijn opmerkingen over het onderwijs zijn wel passend in het kader van de brief aan de NMa.

    Gemonopoliseerd onderwijs

    SURF, leverancier van onderwijssoftwarediensten, is nogal Microsoft-minded. Een van de directeuren van Surf, Jan Bakker, noemt het ‘een groot maatschappelijk belang dat de standaard (hij heeft het hier over Microsoft’s OOXML – GJvB) er komt. Microsoft wordt namelijk heel breed ingezet in de onderwijskolom’. En: ‘De twee standaarden doen ongeveer hetzelfde, maar ik betwijfel of ODF wel past bij de Microsoft-toepassingen. OOXML kan dat beter. Logisch dus dat er twee standaarden zijn, al was het net als bij electriciteit wel handig als uit elk stopcontact hetzelfde voltage kwam’. Een opmerking waarmee Bakker laat blijken hoe het er in het onderwijs aan toe gaat.

    De invoering van ICT in het onderwijs is één van de belangrijke beleidsdoelstellingen die het ministerie van Onderwijs kent. De uitspraak voor open standaarden en open source software heeft nogal wat consequenties voor het onderwijs, gezien de praktijk dat:

    * veel onderwijsinstellingen hun leerlingen verplichten om uitsluitend met Microsoft Office te werken. Ze laten geen alternatieve bestandsformaten of tekstverwerkers toe. Dat is problematisch, want Microsoft’s formaten zijn alles behalve ‘open’ of ‘open standaard’. Tot nu toe heeft de overheid daar helemaal niets aan gedaan (hoe kan het ook, want ze doet hetzelfde)
    * het onderwijs optreedt als een opleidingscentrum voor de producten van één enkele firma, overigens vaak onbewust: scholen en leerkrachten weten niet beter.
    * onderwijsinstellingen (en overheden!) op hun knieën bij Microsoft smeken om de licenties maar niet te duur te maken. Blijkbaar kan alleen deze leverancier (die overigens om economische redenen volkomen terecht gebruik maakt van dit soort wensen), nuttige software leveren.
    * hoewel ICT kostbaar is, openbare aanbestedingen voor (kantoor)software nauwelijks uitgeschreven worden. Onderwijsinstellingen (en overheden) gaan liever onderhands onderhandelen met Microsoft.
    * het onderwijs Microsoft zo ongeveer heeft gemonopoliseerd en zelfs de bestaande ICT-opleidingen veelal exclusief ‘muis-‘, ‘windows-‘ en ‘MS Office’-gericht zijn.
    * de meerderheid van de ICT-beslissers in het onderwijs (en bij de overheid) niet vertrouwd zijn met de technische aspecten van software, en al helemaal geen ervaring hebben met meer dan alleen Windows en Office.

  43. Ik wist niet dat de toestand met betrekking tot ICT in het onderwijs zo erg was. Geen wonder dat nergens in Europa het gebruik van Firefox zo laag is als in Nederland (om maar een voorbeeld te noemen). Jan, ik sta volkomen achter je brief. Een uitstekend initiatief! Ik ben zeer benieuwd of er een antwoord komt van de NMA, en zo ja hoe dat luidt.

  44. GroenLinks staat blijkbaar achter je brief:

    Verder wil GroenLinks dat de Nederlandse Mededingingsautoriteit een onderzoek gaat doen naar de marktwerking binnen de Nederlandse ICT-sector, vooral gericht op het versterken van de positie van de consument.

    🙂

    Het lijkt erop dat het tij binnen de overheid aan het keren is. Of is dat maar wishful thinking?

  45. http://www.nu.nl/news/1352428/52/Overheid_moet_aan_'vrije'_software.html

    Heemskerk heeft de kartelwaakhond NMa gevraagd om onderzoek te doen naar de softwaremarkt. Daaruit zou dan moeten blijken of meer maatregelen nodig zijn dan die in het actieplan. De NMa heeft daarop laten weten daarvoor niet de geëigende instantie te zijn, omdat de markt voor software niet nationaal is, maar Europees. Heemskerk gaat de NMa nu vragen om een “marktanalyse”.

  46. We kunnen wel concluderen dat het vandaag een goede dag was voor open standaarden en dat open source een stevige duw in de rug heeft gekregen. Ik heb begrepen dat Economische Zaken ook met Onderwijs om tafel gaat zitten, omdat vanuit de Kamer wel het signaal is gekomen dat ook in het Onderwijs open standaarden moeten gaan gelden.

    Het standpunt van de NMa vind ik een beetje eigenaardig. De software markt heeft ook duidelijke nationale componenten (bijvoorbeeld in het onderwijs) en dat kan heel goed onderzocht worden. Maar goed, de marktanalyse zal dat uitwijzen en dan kunnen we gaan werken aan het nieuwe speelveld.

    Voor ons allen is het nu zaak om op tal van manieren de druk op de ketel te houden en door te gaan met de promotie van open source en open standaarden. Met het Rijk alleen zijn we er nog lang niet.

  47. Het rijk en vooral het onderwijs lijkt mij een meer dan uitstekend beginpunt!

  48. Jaap Bosman on said:

    Het onderwijs is een belangrijke factor in de verspreiding van kennis over ICT. Het gaat niet aan om in het onderwijs slechts van een producent de artikelen als leermiddel en onderwijsmiddel aan te bieden, met uitsluiting van de andere.

  49. De NMa heeft vandaag in een brief gereageerd op de vele reacties op het consultatiedocument omtrent de ICT sector. Ik heb het antwoord integraal opgenomen op mijn website.

    Later dit weekend zal ik mijn reactie formuleren en op de website plaatsen.

    Met vriendelijke groet,
    Jan Stedehouder

%d bloggers like this: